Iridium là nguyên tố thuộc nhóm bạch kim, rất quý hiếm. Được phát hiện nhờ là phụ phẩm của quá trình sản xuất Platinum. Là nguyên tố có mật độ cao, trọng lượng cao thứ 2 chỉ thua osmi. Người ta giả thuyết rằng do nó quá nặng nên bị chìm xuống tầng dưới cùng của trái đất khi mọi thứ vẫn còn bị nóng chảy. Mật độ của nó cao hơn ở các thiên thạch nên giả thuyết vành đai Cretaceous–Paleogene chứa mật độ Iridium cao là nơi thiên thạch rơi xuống gây ra kỷ băng hà.
Iridium là gì
Thông số vật lý:
- Nhiệt độ nóng chảy: 2000°C
- Mật độ: 22.56g/cm3
- Ký hiệu: Ir
Là một hợp chất chống xâm nhập bởi chất khác cao nhất ngay cả khi ở 2000 độ C. Trọng lượng nặng thứ 2, thuộc nhóm bạch kim, rất quý hiếm. Giống như các kim loại khác cùng nhóm nó có vai trò quan trọng trong các ứng dụng đặc biệt, không thể thay thế.
Nó được tìm thấy khi được chứng minh không phải hợp chất mà là một chất mới 1748. Việc khai thác các nguyên tố thuộc nhóm bạch kim đều rất phức tạp. Một loại nước cường toan được sử dụng để hòa tan, tạo ra kim loại tinh chất kết tủa ở đáy. Nó rất nặng, cứng, khó gia công nên được sử dụng vào các hợp kim để tăng độ cứng.
1813 lần đầu tiên nấu chảy được Iridium, 1842 lần đầu thu được Iridium nguyên chất. 1880 phát minh ra cách nóng chảy bằng cách cho thêm photpho và được cấp bằng sáng chế. Do nó có nhiệt độ nóng chảy quá cao nên rất khó để gia công.
Ứng dụng của Iridium
Đầu bút: đầu tiên nó được sử dụng làm ngòi bút, sau này được thay thế bằng wolfram.
Đèn led: nó được sử dụng phát triển các đơn tinh thể. Ứng dụng trong sản xuất màn hình TV phẳng, màn hình máy tính. Tuy nhiên ngày nay người ta đã tìm được giải pháp thay thế khiến nó ít được sử dụng hơn.
Công nghệ 5G: nó là thành phần sản xuất tinh thể lithium tantalate. Sản xuất chén nung cho bộ lọc SAW(surface acoustic wave) của pin lithium tantalate.
Ô tô: nó được sử dụng trong bộ lọc khí thải cho động cơ phun xăng trực tiếp. Làm giảm khí thải và tăng hiệu năng sử dụng xăng. Các kim loại thuộc nhóm bạch kim đều có khả năng khử hidro hoặc oxy hóa khí thải từ động cơ rất mạnh. Tùy trường hợp mà nguyên tố nào sẽ được lựa chọn.
Ngoài ra nó còn là chất xúc tác của quá trình sản xuất thủy tinh. Làm hợp kim với các nguyên tố khác trong nhóm bạc kim, đầu dò y tế, lớp phủ kính quang học.
Giá của Iridium
Cho đến khi đại dịch Covid 19 xảy ra giá của nó vẫn rất ổn định ở mức ~ 1000$/troy. Tuy nhiên giá tháng 4/2021 đã lên gấp 6 lần lên mức 6150$/troy. Hai lý do được đưa ra là do đại dịch làm gián đoạn nguồn cung chính tại Nam Phi. Lý do tiếp theo là nó là thành phần chính của tinh thể lithium tantalate.
Là bộ phận không thể thiếu để triển khai công nghệ 5G. Các nước lớn như Anh, Pháp, Đức đều đang ráo riết triển khai 5G trên cả nước. Điều này khiến nguồn cung bị thiếu hụt. Lý do tiếp theo là Iridium thực sự rất hiếm chỉ tìm được ở một số vành đai núi lửa cổ đại.
Tỷ lệ tìm thấy nó chỉ khoảng 0.001 phần triệu. Qúa trình lọc Iridium nguyên chất cũng khá phức tạp. Với giá thành biến động mạnh nhiều nhà đầu tư quyết định tham gia vào thị trường này để kiếm lời. Vì nó có vai trò quan trọng trong nền kinh tế sạch, 5G nên không khó để đoán về sự tăng trưởng của nó.
Bài viết liên quan:
